ความรับผิดและมาตรการทางกฎหมายขององค์กรธุรกิจในการบริหารจัดการความเสี่ยงจากการใช้ AI สร้างสรรค์ผลงาน

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งวิเคราะห์ความรับผิดทางกฎหมายขององค์กรธุรกิจอันเกิดจากการใช้ปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI) ในการสร้างสรรค์ผลงานตลอดจนเสนอมาตรการทางกฎหมายในการบริหารจัดการความเสี่ยงดังกล่าวโดยศึกษาภายใต้กรอบกฎหมายไทยที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน เปรียบเทียบกับกฎหมายของสหภาพยุโรปและแนวคำพิพากษาของสหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักรผลการศึกษาพบว่า Generative AI มีสถานะเป็นเพียงวัตถุแห่งสิทธิที่ไม่อาจรับผิดตามกฎหมายได้ด้วยตนเอง ภาระความรับผิดจึงตกอยู่แก่มนุษย์และนิติบุคคลที่เกี่ยวข้องเสมอโดยความเสี่ยงทางกฎหมายอาจจำแนกได้เป็นความเสี่ยงในขั้นตอนการนำเข้าข้อมูล(Input) ได้แก่ การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลอันเป็นความลับ และลิขสิทธิ์ในการทำเหมืองข้อมูล กับความเสี่ยงในขั้นตอนผลลัพธ์(Output) ได้แก่ ลิขสิทธิ์ในผลงานและความรับผิดตามสัญญา เนื้อหาอันเป็นเท็จซึ่งรวมถึงเทคโนโลยีDeepfake การคุ้มครองผู้บริโภค ตลอดจนอคติและการเลือกปฏิบัติของผลลัพธ์บทความนี้เสนอว่าองค์กรธุรกิจควรวางมาตรการบริหารความเสี่ยงให้ครบถ้วนตามวงจรการบริหารความเสี่ยงทั้งสามชั้น ได้แก่ มาตรการเชิงป้องกันก่อนเกิดเหตุ มาตรการควบคุมระหว่างกระบวนการและมาตรการเยียวยาภายหลังเกิดความเสียหาย เพื่อลดโอกาสเกิดความเสียหายและจำกัดขอบเขตความรับผิดขององค์กรทั้งภายใต้กฎหมายปัจจุบันและกฎหมายที่กำลังจะมีผลใช้บังคับในอนาคต